Wymóg posiadania certyfikatu kompetencji zawodowych
wynika z dyrektywy Rady Unii Europejskiej (96/26/WE) z 29 kwietnia
1996 roku oraz zmieniającej ją dyrektywy (98/76/WE) z 1 października
1998 roku, dotyczącej dostępu do zawodu przewoźnika drogowego.
Certyfikacja kompetencji zawodowych nie dotyczy kierowców, lecz
przewoźników (osób zarządzających przedsiębiorstwem). Do osób
zarządzających przedsiębiorstwem należą osoby mające zasadniczy,
decydujący wpływ na funkcjonowanie przedsiębiorstwa, zdolne do
podejmowania prawnie skutecznych czynności związanych z prowadzeniem
przedsiębiorstwa. Uzyskanie certyfikatu kompetencji zawodowych
wymaga wykazania się wiedzą lub praktyką niezbędnymi do wykonywania
transportu drogowego. Osoby legitymujące się co najmniej 5-letnią
praktyką przedsiębiorcy wykonującego tę działalność lub zarządzania
firmą otrzymują certyfikat po uzyskaniu pozytywnego wyniku testu
z wiedzy potwierdzającej kompetencje zawodowe. Pozostałe osoby
zdają egzamin testowy oraz odpowiadają pisemnie na 7 pytań problemowych,
po odbyciu 72 godzinnego szkolenia. Organizacją i przeprowadzeniem
egzaminów zajmuje się Instytut Transportu Samochodowego. Kursy
przeprowadzają prywatne instytucje oraz regionalne stowarzyszenia
przewoźników drogowych. Wniosek, oświadczenie, dokumenty potwierdzające
5 letnią praktykę oraz dowód wpłaty należy przesłać na adres Instytutu
Transportu Samochodowego w Warszawie. Opłaty za egzamin wynoszą:
400 PLN (krajowy transport drogowy), 500 PLN (międzynarodowy transport
drogowy), 300 PLN (dla przedsiębiorców legitymujących się co najmniej
5 letnią praktyką). Opłata za wydanie certyfikatu wynosi 300 PLN.
Szczegółowe informacje (wzory wniosków, zaświadczeń, dowodów wpłaty)
dostępne są na stronie http://www.its.home.pl
(Instytut Transportu Samochodowego). Informacje można również
uzyskać pod numerem telefonu (0-prefix-22) 811-32-31 do 39 (numer
wewnętrzny 127). Szacunkowe koszty kursu na certyfikat kompetencji
zawodowych wynoszą ok. 1000 PLN. Certyfikat kompetencji zawodowych
jest konieczny przy uzyskaniu licencji na przewozy krajowe i międzynarodowe.
Zakres niezbędnej wiedzy do uzyskania certyfikatu:
> Prawo cywilne. Należy znać rodzaje umów zawieranych
najczęściej w transporcie drogowym oraz wynikające z nich prawa
i obowiązki, posiadać umiejętność wynegocjowania umowy transportowej
ważnej prawnie, w szczególności ze względu na warunki przewozu,
być w stanie rozpatrzyć roszczenie zleceniodawcy, dotyczące odszkodowania
z tytułu zaginięcia lub uszkodzenia towaru podczas transportu
lub za opóźnienie w dostawie oraz zdawać sobie sprawę, w jaki
sposób takie roszczenie wpłynie na jego odpowiedzialność prawną
wynikającą z umowy, znać zasady i obowiązki wynikające z Konwencji
CMR o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów.
> Prawo handlowe. Należy posiadać odpowiednią wiedzę
dotyczącą spółki handlowej oraz zasad jej tworzenia i działania,
znać zasady niezbędne do wykonywania zawodu, obowiązki ciążące
na operatorach transportowych.
> Prawo socjalne. Należy znać rolę i działanie różnych
instytucji społecznych dotyczących transportu drogowego, znać
obowiązki pracodawców w zakresie zabezpieczenia społecznego, przepisy
dotyczące umów o pracę dla różnych kategorii pracowników, zatrudnionych
przez przedsiębiorstwa transportu drogowego (forma umów, obowiązki
stron, warunki i godziny pracy, urlopy, wynagrodzenia, naruszenie
umowy, itd.), oraz postanowienia w sprawie harmonizacji niektórych
przepisów socjalnych dotyczących transportu międzynarodowego -
Rozporządzenia WE Nr 3820/85 (od 11.04.2007 Rozporządzeniem 561/2006WE) i 3821/85.
> Prawo podatkowe. Należy: znać zasady dotyczące podatku
VAT od usług transportowych, zasady podatku od pojazdów silnikowych,
innych pojazdów drogowych i opłat za używanie infrastruktury oraz
zasady podatku dochodowego.
> Handlowe i finansowe zarządzanie przedsiębiorstwem.
Kandydat musi w szczególności: znać przepisy prawne i praktyki,
dotyczące korzystania z czeków, weksli, kart kredytowych i innych
środków lub sposobów zapłaty, różne formy kredytu oraz wynikające
z nich obciążenia i obowiązki, wiedzieć, co oznacza sprawozdanie
finansowe, znać sposób jego przedstawienia i posiadać umiejętność
jego interpretacji, być w stanie dokonać oceny kondycji przedsiębiorstwa
pod względem finansowym i rentowności, szczególnie na podstawie
wskaźników finansowych, umieć opracować budżet, znać elementy
kosztów przedsiębiorstwa (stałe, zmienne, bezpośrednie, pośrednie,
rodzajowe, operacyjne, finansowe), być w stanie skalkulować koszty,
określić schemat organizacyjny firmy, opracować plan pracy itp.,
znać zasady marketingu i reklamy, różne rodzaje ubezpieczeń dotyczących
transportu towarowego oraz wynikające z nich gwarancje i obowiązki,
zastosowania elektronicznego przekazywania danych w transporcie
drogowym, zasady fakturowania usług towarowego transportu drogowego
oraz znaczenie i skutki incoterms,
> Dostęp do rynku. Kandydat musi w szczególności:
znać ustawę regulującą wykonywanie transportu drogowego, zasady
zakładania przedsiębiorstwa transportu drogowego, dokumenty wymagane
do świadczenia usług transportu drogowego i być w stanie wprowadzić
procedury kontrolne w celu zapewnienia, że wymagane dokumenty
znajdują się zarówno w samochodzie, jak i w firmie, znać zasady
organizacji rynku usług transportowych, formalności graniczne,
rolę i zakres dokumentów T-1, T-2 oraz karnetów TIR, a także obowiązki
i odpowiedzialność, wynikające z korzystania z nich.
> Standardy techniczne. Kandydat musi w szczególności:
znać przepisy dotyczące mas i wymiarów pojazdów w krajach europejskich
oraz procedury postępowania w przypadku ładunków ponadnormatywnych,
znać formalności dotyczące homologacji pojazdów, rejestracji i
kontroli technicznej tych pojazdów, różne rodzaje urządzeń przeładunkowych
i ładunkowych, różnorodne techniki transportu kombinowanego, zasady
przewozu towarów niebezpiecznych, być w stanie stosować procedury
związane z przewozem towarów szybko psujących się, żywnościowych
i znać zasady używania środków transportowych do przewozu tych
artykułów oraz znać zasady przewozu żywych zwierząt.
> Bezpieczeństwo drogowe. Kandydat musi: wiedzieć,
jakie kwalifikacje są wymagane od kierowców, być w stanie podjąć
niezbędne kroki w celu zapewnienia przestrzegania przez kierowców
przepisów ruchu drogowego, zakazów i ograniczeń obowiązujących
w różnych państwach europejskich, być w stanie określić procedury,
które należy zastosować w razie wypadku drogowego, posiadać elementarną
wiedzę o układzie sieci drogowej w państwach UE.