Zagrożenie - biologiczny, chemiczny lub fizyczny
czynnik lub zdarzenie w żywności lub w warunkach produkcji żywności,
które może niekorzystnie wpłynąć na zdrowie konsumenta.
Ryzyko - prawdopodobieństwo wystąpienia zagrożenia.
Kontrolowanie - każde konieczne działanie przeprowadzane
dla zapewnienia i utrzymania parametrów procesu ustalonych w planie
HACCP (termin ten jest użyty w sensie panowania nad danym procesem
technologicznym lub w sensie opanowania danego zagrożenia).
Kontrola - proces zmierzający do ustalenia,
czy prawidłowe procedury i/lub parametry mają miejsce w trakcie
produkcji (powyższy termin odnosi się do wszelkich pomiarów i
obserwacji lub do przeglądów istniejących procedur).
Wartość krytyczna - wartość parametru wraz z
granicami tolerancji pozwalająca odróżnić stan akceptowalny od
nieakceptowalnego.
Punkt kontroli - etap, w którym dokonuje się
pomiaru lub obserwacji w celu wyeliminowania lub zredukowania
zagrożenia lub w celu utrzymania właściwych parametrów technologicznych.
Krytyczny Punkt Kontroli (CCP) - etap, który
koniecznie musi być pod kontrolą, aby zapobiec zagrożeniu, wyeliminować
je lub zmniejszyć do akceptowalnego poziomu.
Drzewo decyzyjne - sekwencja pytań stawianych
w celu ustalenia, czy dany etap powinien być krytycznym punktem
kontroli.
Monitorowanie - przeprowadzanie kolejno zaplanowanych
obserwacji lub pomiarów parametrów kontrolnych w punkcie CCP,
w celu stwierdzenia, czy dany CCP znajduje się pod kontrolą.
Analiza zagrożeń - proces zbierania i oceny
informacji na temat zagrożeń i warunków sprzyjających ich występowaniu
w celu stwierdzenia, które z nich są istotne dla bezpieczeństwa
zdrowotnego żywności i powinny być umieszczone w planie HACCP.
Działania zapobiegawcze (zaradcze) - każde działanie
lub przedsięwzięcie organizacyjne, które może zostać podjęte w
celu zapobieżenia, wyeliminowania lub zredukowania zagrożenia
do akceptowalnego poziomu.
Działania korygujące - każde działanie podjęte
wówczas, gdy monitorowanie wskazuje, że CCP wymyka się spod kontroli.
Schemat procesu - systematyczne, graficzne przedstawienie
sekwencji etapów mających miejsce przy wytwarzaniu danego produktu
lub surowca.
Weryfikacja - zastosowanie metod, procedur,
testów i innych ocen jako uzupełnienie monitorowania w celu określenia
zgodności czynności produkcyjnych z planem HACCP i przegląd elementów
planu HACCP.
Plan HACCP zawiera opracowane procedury i instrukcje
pracy, a także dokumenty dotyczące kolejnych etapów wdrażania
systemu oraz szczegółowe specyfikacje dla: surowców, półproduktów,
produktów końcowych, procesu produkcyjnego i dokładne opisy analizy
zagrożeń Krytycznych Punktów Kontrolnych, limitów krytycznych
oraz działań naprawczych. Jeśli w zakładzie funkcjonuje i jest
udokumentowana Dobra Praktyka Produkcyjna (GMP), to dokument ten
powinien być włączony do planu HACCP.
Certyfikacja systemu HACCP to formalne potwierdzenie
przez kompetentną organizację (tzw. jednostkę certyfikującą) poprawności
funkcjonowania istniejącego systemu HACCP i jego zgodności z zasadami
HACCP. Efektem pozytywnie zakończonego procesu certyfikacji systemu
HACCP jest uzyskanie przez przedsiębiorstwo certyfikatu zgodności
istniejącego systemu z zasadami HACCP.
Certyfikacja fakultatywna jest dobrowolna i
może być przeprowadzana przez dobrowolną organizację krajową lub
zagraniczną, która musi wykazać się odpowiednimi kompetencjami
w tym zakresie. Przykładem takich organizacji są jednostki certyfikujące
systemy jakości spełniające wymogi norm serii ISO 9000.
Certyfikacja urzędowa jest obligatoryjna i może
być przeprowadzana jedynie przez instytucje uprawnione do takich
działań mocą krajowych aktów prawnych (ustawy, rozporządzenia).
PROCEDURA
Procedura jest to ustalony sposób postępowania - opis czynności
pozwalających na wykonanie określonego zadania.
Z uwagi na ważną rolę w systemie HACCP, procedury muszą być udokumentowane.
Podstawowe części procedury:
Instrukcja jest to procedura operacyjna niższego
poziomu, określa fragmenty procedur, podaje szczegółowo czynności
w logicznej kolejności wykonywania, krok po kroku opisuje zadanie
związane z danym stanowiskiem, wyjaśniając sposób jego wykonania.
Części instrukcji:
wprowadzenie - wskazuje miejsce danej instrukcji w systemie,
wyjaśnia połączenie z innymi procesami, stanowiskami;
cel - celem instrukcji jest nakazanie sposobu wykonania
pracy oraz określenie wyniku;
sposób postępowania - wyjaśnia jak i przez kogo zadanie
ma być wykonane.
Powinny być określone:
- konieczne materiały,
- zasoby i narzędzia,
- kolejność wykonywania poszczególnych etapów,
- szczegółowy opis wykonania,
- określenie czasu i częstotliwości wykonania,
- sposób zapisywania, wzór formularza