Wśród wszystkich zasad systemu, ta dotycząca dokumentacji, budzi
najwięcej oporów. Obowiązująca dokumentacja to zbiór zapisów,
w których przedstawiono uzyskane wyniki lub dowody przeprowadzonych
działań. System HACCP wymaga dokumentowania wszelkich działań
związanych z CCP w myśl zasady: "CO NIE ZOSTAŁO ZAPISANE,
NIE ZOSTAŁO WYKONANE". Dokumentacja HACCP służy do udowodnienia
kontrahentom lub instytucjom nadzoru nad żywnością, że została
zastosowana "należyta staranność" w produkcji i firma
gwarantuje bezpieczeństwo wyrobów.
Ze względu na swój obszerny charakter dokumentacja HACCP powinna
charakteryzować się przejrzystością struktury, jasnymi powiązaniami
pomiędzy dokumentami, zrozumiałą treścią.
Zbiorem wszystkich dokumentów HACCP jest Księga Jakości - Manual:

Księga Jakości (Manual) - stanowi pewną konstytucję
firmy i powinna zawierać deklarację co do działań podejmowanych
w zakresie zapewnienia zadowolenia Klientów. Realizacja działań
zapisanych w Księdze Jakości odbywa się za pomocą poszczególnych
procedur postępowania, które z kolei realizowane są na poszczególnych
stanowiskach na podstawie instrukcji stanowiskowych.
Procedury postępowania opisują sposób działania
grup pracowników działu lub kilku działów. Realizacja działań
udokumentowanych w procedurach odbywa się za pomocą instrukcji
stanowiskowych, które opisują postępowanie danego pracownika
na danym stanowisku. Jedna procedura zawiera najczęściej kilka
instrukcji.
Zarówno do procedur postępowania, jak i do instrukcji stanowiskowych
przypisane są karty kontroli pozwalające na prowadzenie
regularnych zapisów dla udokumentowania działań wymagających kontroli.
Kolejnym dokumentem przypisanym do procedur i instrukcji są załączniki
będące uzupełnieniem treści danego dokumentu.
W celu zachowania wymaganej przez system struktury dokumentacji
można zastosować następującą numerację:
1. Procedury postępowania - oznaczone są za pomocą
skrótu działu, do którego należą oraz numeru porządkowego ( np.
DS 1)
Poszczególne dokumenty można podzielić na następujące grupy procedur:
Procedury systemowe SYS
Procedury działu jakości DJ
Procedury działu sprzedaży DS
Procedury działu gospodarczego DG
2. Instrukcje stanowiskowe - przyporządkowane
są procedurze, której realizację opisują. Oznaczamy je numerem
danej procedury i numerem porządkowym opisanym po kropce (np.
DS 1.1)
3. Karty kontroli - opisujemy numerem dokumentu,
w którym opisano ich użycie z dopiskiem Kart i numerem porządkowym
karty (np. DS 1.1 - Kart 1)
4. Załączniki - oznaczamy numerem pierwszego
dokumentu, w którym opisano ich użycie z dopiskiem Zal i numerem
porządkowym załącznika (np. DS 1.1 Zal 1). Jeżeli dany załącznik
znajduje zastosowanie w innych dokumentach, zawsze będzie posiadał
raz nadany numer.
Znakowanie żywności
W dziedzinach nie zharmonizowanych pierwszorzędnym instrumentem
zarządzania, ryzykiem wewnętrznym pozostaje zasada wzajemnego
uznawania, rozumiana w taki sposób, aby państwo członkowskie pozwalało
na wolny obrót na jego terytorium towarami wyprodukowanymi lub
wprowadzonymi na rynek w innym państwie członkowskim, które zapewnia
równoważny poziom ochrony poprzez własne przepisy, badania lub
standardy. Warunkiem koniecznym jest podanie konsumentom w kraju,
do którego docelowo trafiają produkty, wszelkich niezbędnych informacji
pozwalających na odróżnienie produktów i wybranie spośród nich
zgodnego z indywidualnymi preferencjami.
Ustawodawstwo żywnościowe stanowi jeden z głównych elementów polityki
w zakresie żywności i żywienia. Mając na względzie zasadę bezpieczeństwa
konsumenta wprowadzono prawo konsumenta do uzyskania pełnej informacji
o produktach spożywczych . Wszystkie informacje, które powinny
być podane do wiadomości dla ochrony jego zdrowia oraz umożliwienia
swobodnego wyboru środka spożywczego powinny znajdować się na
opakowaniu lub etykiecie. Podanie informacji istotnych z punktu
widzenia ochrony konsumenta ma również istotne znaczenie dla "uczciwości"
obrotu i konkurencji rynkowej.
W Unii Europejskiej w ujęciu horyzontalnym obowiązują następujące
przepisy regulujące zasady znakowania żywności:
-
Dyrektywa 79/112/EWG dotycząca znakowania
i reklamy artykułów spożywczych (zmieniana przez wprowadzenie
następujących Dyrektyw: 94/54 , 97/4,99/10); skonsolidowany
tekst został umieszczony w Dyrektywie 2000/13;
-
Dyrektywa 89/396/EWG dotycząca oznakowania
partii towarów żywnościowych (zmieniana dwiema Dyrektywami:
91/238 oraz 92/11);
-
Dyrektywa 90/496/EWG dotycząca znakowania
wartością odżywczą.
Natomiast ogólne wytyczne określające zasady, jakimi powinno
odpowiadać podawanie informacji na opakowaniu produktów spożywczych
zostały określone w Rezolucji Rady z 5.04.93r. art.1(OJ93/C 110/01).
Zgodnie z tymi wytycznymi znakowanie powinno być:
-
zrozumiałe, to znaczy czytelne i nie sprawiające
przeciętnemu konsumentowi trudności w zrozumieniu,
-
charakterystyczne, to znaczy umożliwiające
konieczne rozróżnienie między znakowaniem obowiązkowym produktu
oraz pozostałymi informacjami, które producent umieścił na opakowaniu,
w tym reklamą dotyczącą produktu,
-
rzeczowe, nie mylące i zawierające wystarczające
informacje pozwalające konsumentom na podjęcie decyzji o zakupie,
w oparciu o informacje , które uznają oni za ważne w odniesieniu
do danego produktu,
-
przejrzyste, to znaczy umożliwiające konsumentom
porównywanie różnych produktów w ramach tej samej grupy produktów,
odnosząc się do ich jakości i ceny,
-
sprawdzalne, to znaczy poddane właściwej
kontroli zgodnej z ustawodawstwem i praktykami krajowymi, aby
zagwarantować, że znakowanie spełnia odpowiednie wymogi,
-
praktyczne, to znaczy łatwe do użycia przez
producenta, sprzedawców detalicznych i służb kontrolnych.
Podstawowym wiodącym przepisem w zakresie znakowania jest Dyrektywa
Rady 79/112/EWG w sprawie etykietowania żywności i prezentacji
produktów spożywczych. Przepisy zawarte w tej Dyrektywie były
wielokrotnie zmieniane i uzupełniane. Dlatego też obecnie skonsolidowany
tekst został zawarty w Dyrektywie 2000/13 z dnia 20 marca 2000r.
w sprawie ujednolicania prawa krajów członkowskich dotyczących
znakowania, prezentacji i reklamowania produktów spożywczych (zmieniona
Dyrektywami 20001/13 oraz 2002/67). Celem tych aktów prawnych
jest dostarczenie konsumentowi niezbędnych informacji na temat
składu produktu, jego producenta oraz metod przechowywania oraz
przygotowywania w zakresie koniecznym dla zapewnienia bezpieczeństwa
konsumenta oraz uczciwej konkurencji. Producenci oraz wytwórcy
mogą również swobodnie przedstawić, według własnego uznania, wszelkie
inne informacje pod warunkiem, że są one dokładne i nie wprowadzają
w błąd konsumenta. Wymagania Dyrektywy dotyczą produktów spożywczych
w opakowaniach docelowo przeznaczonych dla tak zwanego odbiorcy
końcowego(konsumenta) oraz dla gastronomii(restauracji, szpitali
i innych punktów żywienia zbiorowego).
Dyrektywa podaje definicję etykietowania poprzez określenie słów,
opisów, znaków handlowych, znaków graficznych produktów spożywczych
(rysunki i symbole), umieszczonych bezpośrednio na opakowaniu,
etykietach, obwolutach, kołnierzach, a nawet dokumentach towarzyszących
lub odnoszących się do nich.
Znakowanie produktów spożywczych, w tym również użyte metody znakowania,
nie mogą wprowadzać w błąd w szczególności w odniesieniu do:
-
natury produktu, cech charakterystycznych,
właściwości, składu, jakości, trwałości, pochodzenia, metod
wytwarzania,
-
przypisywania produktowi cech lub właściwości,
których w rzeczywistości nie posiada,
-
sugerowania, że produkt posiada jakieś specyficzne
cechy, które w rzeczywistości posiadają wszystkie podobne produkty.
-
nie dotyczą naturalnych wód mineralnych
oraz żywności specjalnego przeznaczenia żywieniowego, które
posiadają właściwości zapobiegania, leczenia, oddziaływania
na choroby lub odnoszą się do takich właściwości,
-
dotyczą kształtu, wyglądu i opakowania produktów
spożywczych użytych do opakowywania materiałów, sposobu w jaki
produkty są prezentowane w sprzedaży.
Wymagania Dyrektywy 2000/13 określają zakres informacji, które
muszą zostać podane na etykiecie. Są to następujące informacje:
nazwa, wykaz składników, termin przydatności, zawartość netto
(objętość - dla płynów) lub liczba sztuk, warunki przechowywania,
nazwa i adres producenta, szczegóły dotyczące miejsca pochodzenia,
sposób użycia.
Oprócz wyżej wymienionych wymagań Dyrektywa zawiera również pewne
"Zwolnienia" z wymogów znakowania dla opakowań, których
największa z powierzchni przeznaczonych do znakowania nie przekracza
10cm2 oraz dla szklanych butelek przeznaczonych do wielokrotnego
użycia. Dyrektywa pozwala też na podawanie w miejsce szczegółowej
nazwy składnika (który sam jest produktem spożywczym) nazwę charakterystyczną
dla całej grupy produktów.
Wymagane jest, aby na etykiecie podana została wartość odżywcza
produktu.
|
|