Jakość i bezpieczeństwo żywności  

Dokonując w sklepie świadomego wyboru produktu spożywczego oczekujemy, że spełni on nasze wymagania odnośnie cech sensorycznych (wyglądu, smaku), trwałości i łatwości przygotowania, lecz przede wszystkim zdrowotności, tzn. dostarczy składników odżywczych i będzie bezpieczny dla organizmu. Znaczna poprawa jakości produktów spożywczych na polskim rynku jest efektem wdrażania kosztownych, lecz z pewnością opłacalnych systemów zapewnienia jakości. Coraz częściej na opakowaniach spotyka się informację: "Posiadamy certyfikat jakości ISO 9001", "...ISO 9002" bądź "Pracujemy zgodnie z systemem HACCP". Mówiąc o systemach jakości należy na wstępie rozróżnić dwa pojęcia: zapewnienie i zarządzanie jakością. Podstawowymi systemami zapewnienia jakości stosowanymi w przemyśle spożywczym są HACCP (Analiza Zagrożeń i Krytyczny Punkt Kontrolny), GMP (Dobra Praktyka Produkcyjna), GHP (Dobra Praktyka Higieniczna) oraz QACP (Punkty Kontrolne Zagwarantowania Jakości), przy czym trzy pierwsze dotyczą jedynie bezpieczeństwa zdrowotnego żywności, zaś QACP dba o jakość w szerszym zakresie uwzględniając aspekty sensoryczne, technologiczne i funkcjonalne żywności. Zarządzaniem jakością zajmuje się system ISO serii 9000. Jego celem jest ujednolicenie rozwiązań systemowych oraz maksymalna integracja działania wszystkich działów firmy i ich pracowników. Normy 9001 opisują projektowanie, kontrolę procesu produkcyjnego, instalowanie i serwis, zaś normy 9002 (najczęściej wdrażane w sektorze żywnościowym) działając w węższym zakresie, pomijają etap projektowania.

Ogólnie można więc powiedzieć, że zapewnienie jakości jest elementem zarządzania nią. System ISO nie jest specyficzny dla przemysłu spożywczego. Specyfiką taką charakteryzują się wspomniane wyżej systemy zapewnienia jakości zdrowotnej. Są one tym samym podstawowym czynnikiem czuwającym nad bezpieczeństwem. Producent żywności decydując się na zmianę podejścia do jakości (usuwanie skutków -> eliminacja przyczyn -> prewencja) powinien dokonać reorganizacji przedsiębiorstwa, i co równie istotne, spróbować zmienić mentalność i złe przyzwyczajenia pracowników. Pierwszym krokiem w tym kierunku jest wprowadzenie zasad GMP w połączeniu z GHP i Dobrą Praktyką Laboratoryjną (GLP). Tak zintegrowane działania pozwalają na opracowanie instrukcji porządkujących aspekty higieniczne (mycie, dezynfekcja, szkolenia i badania personelu itp.), badawcze (analizy laboratoryjne) oraz produkcyjne w przedsiębiorstwie, będące jednocześnie podstawą do realizacji kolejnego etapu "metamorfozy", a mianowicie wdrożenia systemu HACCP. Wdrożony na fundamentach GMP/GHP/GLP system HACCP oraz przeprowadzane audyty (regularna, niezależna kontrola) są gwarantem żywności najwyższej jakości. Tak więc wzrost świadomości konsumentów odnośnie bezpieczeństwa, narastająca konkurencja, a przede wszystkim wymagania prawa obligują firmy sektora spożywczego do wprowadzania w życie powyższego pakietu. Na zakończenie należy dodać, iż normy ISO (opisane wyżej) nie są i nie będą obligatoryjne - zaleca się jedynie ich wdrażanie łącznie z systemem HACCP, gdyż umożliwia to kompleksowe zarządzanie i zapewnienie jakości.



 

 

 

Poradnik dla przedsiębiorców
- Sektor spożywczy
 
Informacje ogólne
Innowacyjność przemysłu spożywczego
Działalność innowacyjna w małych przedsiębiorstwach przemysłu spożywczego
Regulacje prawne dotyczące obowiązku wdrażania systemu HACCP
Zasady dobrej praktyki produkcyjnej i dobrej praktyki higienicznej jako wstęp do systemu
Lokalizacja placówki, jej infrastruktura i standard techniczny
Gospodarka odpadami i ściekami
Wdrażanie systemu HACCP
Przeprowadzenie analizy HACCP
Identyfikacja Krytycznych Punktów Kontrolnych
Określenie optimum oraz limitów krytycznych dla każdego z Krytycznych Punktów Kontroli
Ustalenie systemu monitoringu Krytycznych Punktów Kontroli
Ustalenie działań korekcyjnych
Ustalenie metody weryfikacji planu HACCP
Określenie systemu prowadzenia zapisu danych
i dokumentacji
Dokumentacja systemu HACCP
Jakość i bezpieczeństwo żywności
Polskie regulacje prawne dotyczące higieny i bezpieczeństwa żywności
Higiena osobista i stan zdrowia pracowników
na górę ^