W polskim systemie prawnym nie ma ustawy regulującej całość zagadnień
związanych z reklamą. Przepisy dotyczące reklamy znajdują się
w wielu różnych aktach prawnych. Nowelizacje przepisów dotyczących
reklamy dokonywane są więc fragmentarycznie, przy okazji zmian
wprowadzanych w różnych ustawach. Ustawodawca dokonując kolejnych
zmian nie interesuje się na ogół skutkami ubocznymi przyjmowanych
przepisów. A owe skutki uboczne to często bardzo poważne efekty
ekonomiczne. Dotyczą one nie tylko samego sektora reklamy, ale
także prasy, radia i telewizji, dla których reklama jest podstawowym
źródłem dochodu.
Swoboda prowadzenia działalności gospodarczej oraz swoboda wypowiedzi
reklamowych ograniczana jest przez interesy konkurentów i konsumentów.
Zarówno konkurenci, jak i konsumenci wymagają ochrony przed nieuczciwą
reklamą. Przepisy określające tę ochronę zostały sformułowane
w ustawie o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji z dnia 16 kwietnia
1993 r. (tekst jednolity: Dz. U. 2003 Nr 153 poz. 1503).
Czynem nieuczciwej konkurencji w zakresie reklamy zgodnie z art.
16 ust. 1 niniejszej ustawy jest:
1) reklama sprzeczna z przepisami prawa
(zawartymi w ustawach szczegółowych) oraz dobrymi obyczajami
lub uchybiająca godności człowieka. Poprzez pojęcie "dobre
obyczaje" rozumie się pewne standardy, zasady moralne odnoszące
się do działalności gospodarczej. Natomiast reklamę uchybiającą
godności człowieka stanowi przekaz reklamowy odwołujący się do
poniżania człowieka, szydzenia z przekonań religijnych, zadawania
cierpień lub tortur człowiekowi.
2) reklama wprowadzająca klienta w błąd
i mogąca przez to wpłynąć na jego decyzję co do nabycia towaru
lub usługi. Odbiorcę reklamy można wprowadzić w błąd nie tylko
poprzez podanie nieprawdziwych informacji, ale także poprzez przedstawienie
prawdziwych informacji w sposób dwuznaczny i mylący.
3) reklama odwołująca się do uczuć klientów
przez wywoływanie lęku, wykorzystywanie przesądów lub
łatwowierności dzieci.
4) wypowiedź, która zachęcając do nabywania towarów
lub usług sprawia wrażenie neutralnej informacji.
5) reklama, która stanowi istotną ingerencję
w sferę prywatności, w szczególności przez uciążliwe
dla klientów nagabywanie w miejscach publicznych, przesyłanie
na koszt klienta niezamówionych towarów lub nadużywanie technicznych
środków przekazu informacji.
Kolejnym typem reklamy podlegającej prawnym ograniczeniom jest
reklama porównawcza. Zgodnie z art. 16 ust. 3
i 4 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji wśród czynów zaliczanych
do nieuczciwej konkurencji znalazła się reklama porównawcza. Za
taką reklamę uznaje się przekaz reklamowy umożliwiający bezpośrednio
lub pośrednio rozpoznanie konkurenta albo towarów lub usług oferowanych
przez konkurenta. Stanowi on czyn nieuczciwej konkurencji, jeżeli
jest sprzeczny z dobrymi obyczajami.
Reklama porównawcza nie jest sprzeczna z dobrymi obyczajami,
jeżeli łącznie spełnia następujące przesłanki:
1) nie jest reklamą wprowadzającą w błąd,
2) w sposób rzetelny i dający się zweryfikować
na podstawie obiektywnych kryteriów porównuje towary lub usługi
zaspokajające te same potrzeby lub przeznaczone do tego samego
celu (zatem porównanie powinno dotyczyć usług lub towarów
substytucyjnych),
3) w sposób obiektywny porównuje jedną lub kilka
istotnych, charakterystycznych, sprawdzalnych i typowych cech
tych towarów i usług, do których może należeć także cena,
4) nie powoduje na rynku pomyłek w rozróżnieniu
między reklamującym a jego konkurentem, ani między ich towarami
albo usługami, znakami towarowymi, oznaczeniami przedsiębiorstwa
lub innymi oznaczeniami odróżniającymi,
5) nie dyskredytuje towarów, usług, działalności,
znaków towarowych, oznaczeń przedsiębiorstwa lub innych oznaczeń
odróżniających, a także okoliczności dotyczących konkurenta -
niedopuszczalna jest reklama oczerniająca konkurenta,
6) w odniesieniu do towarów z geograficznym oznaczeniem
regionalnym odnosi się zawsze do towarów z takim samym oznaczeniem,
7) nie wykorzystuje w nieuczciwy sposób renomy
znaku towarowego, oznaczenia przedsiębiorstwa lub innego oznaczenia
odróżniającego konkurenta ani też geograficznego oznaczenia regionalnego
produktów konkurencyjnych,
8) nie przedstawia towaru lub usługi jako imitacji
czy naśladownictwa towaru lub usługi opatrzonych chronionym znakiem
towarowym albo innym oznaczeniem odróżniającym.
Reklama porównawcza związana z ofertą specjalną
powinna, w zależności od jej warunków, jasno i jednoznacznie wskazywać
datę wygaśnięcia tej oferty lub zawierać informację, że oferta
jest ważna do czasu wyczerpania zapasu towarów bądź zaprzestania
wykonywania usług, a jeżeli oferta specjalna jeszcze nie obowiązuje
powinna wskazywać również datę, od której specjalna cena lub inne
szczególne warunki oferty będą obowiązywały.