Zgodnie z art. 86 dyrektywy Parlamentu Europejskiego
i Rady UE 2001/83/WE z dnia 6 listopada 2001 r. (zm.
dyrektywą 2004/27/WE) w sprawie wspólnotowego kodeksu dotyczącego
produktów leczniczych przeznaczonych dla ludzi państwa członkowskie
zakazały jakiegokolwiek reklamowania produktów
leczniczych, w odniesieniu do których pozwolenie na wprowadzenie
do obrotu nie zostało udzielone zgodnie z prawem Wspólnoty.
W Polsce w zakresie reklamy leków obowiązuje od 1 października
2002 r. ustawa Prawo farmaceutyczne z 6 września 2001
r. (tekst jednolity: Dz. U. 2004 Nr 53 poz. 533),
która stanowi przeniesienie przepisów wspólnotowych pochodzących
z dyrektywy 2001/83/WE. Przepisy unijne mają bardzo restrykcyjny
charakter i stanowią pewne minimum wymagań. Polski ustawodawca
przyjął to minimum, rozszerzając je jednak w niektórych obszarach.
Zarówno unijna dyrektywa, jak i nasze prawo farmaceutyczne przyjmują
bardzo szeroką definicję reklamy produktów leczniczych. Reklamą
produktu leczniczego jest działalność polegająca na informowaniu
i zachęcaniu do stosowania produktu leczniczego, która ma na celu
zwiększenie liczby przepisywanych recept, dostarczania, sprzedaży
lub konsumpcji produktów leczniczych. Ustawa dokonuje wyraźnego
wyodrębnienia reklamy profesjonalnej (kierowanej
do lekarzy, farmaceutów) i publicznej (radiowej,
telewizyjnej, publikowanej w czasopismach nieprofesjonalnych)
ustanawiając dla każdego z tych typów określone wymagania.
Zgodnie z ustawą, reklama kierowana do publicznej wiadomości nie
może zawierać treści, które sugerują, że:
- możliwe jest uniknięcie porady lekarskiej lub zabiegu chirurgicznego,
zwłaszcza przez postawienie diagnozy lub zalecanie leczenia na
drodze korespondencyjnej,
- nawet osoba zdrowa przyjmująca lek poprawi swój stan zdrowia,
- nieprzyjmowanie leku może pogorszyć stan zdrowia danej osoby;
zastrzeżenie nie dotyczy szczepień,
- produkt leczniczy jest środkiem spożywczym, kosmetycznym lub
innym artykułem konsumpcyjnym,
- skuteczność lub bezpieczeństwo stosowania produktu leczniczego
wynika z jego naturalnego pochodzenia,
- przyjmowanie leku gwarantuje właściwy skutek, nie towarzyszą
mu żadne działania niepożądane, lub że skutek jest lepszy bądź
taki sam, jak w przypadku innej metody leczenia albo leczenia
innym produktem leczniczym,
- mają prowadzić do błędnej autodiagnozy przez przytaczanie szczegółowych
opisów przypadków i objawów choroby,
- zawierają niewłaściwe, niepokojące lub mylące określenia przedstawionych
graficznie zmian chorobowych, obrażeń ludzkiego ciała lub działania
produktu leczniczego na ludzkie ciało lub jego części,
- uzasadniają stosowanie produktu leczniczego faktem dopuszczenia
go do obrotu.
Dodatkowo reklama leku kierowana do publicznej wiadomości, w formie
dźwiękowej lub audiowizualnej, musi zawierać ostrzeżenie o następującej
treści: "Przed użyciem zapoznaj się z treścią
ulotki dołączonej do opakowania bądź skonsultuj się z lekarzem
lub farmaceutą". W przypadku reklamy audiowizualnej
ostrzeżenie umieszcza się w dolnej części reklamy, na płaszczyźnie
stanowiącej nie mniej niż 20 proc. jej powierzchni.
Uzupełnieniem regulacji ustawowej jest Rozporządzenie
Ministra Zdrowia z dnia 16 grudnia 2002 r. w sprawie reklamy produktów
leczniczych (Dz. U. 2002 Nr 230 poz. 1936), które
szczegółowo określa zasady przedstawienia dźwiękowego i audiowizualnego
reklamy *.
* M. Kondrat, Gazeta Prawna - Biznes i Prawo:
Nr 71 (927) czwartek 10 kwietnia 2003 r