Istotnym aktem prawnym dla wyrobów wykonanych przez przetwórców
tworzyw sztucznych jest dyrektywa 2001/95/WE w sprawie ogólnego
bezpieczeństwa produktów. Jej celem jest zapewnienie, że produkty
znajdujące się na wspólnym rynku UE są bezpieczne. Dyrektywa nakłada
szereg obowiązków na producentów i sprzedawców towarów, jak również
na państwa członkowskie.
Zgodnie z postanowieniami dyrektywy, producenci (również przedstawiciele
handlowi i importerzy) zobowiązani są do umieszczania na rynku
wspólnotowym wyłącznie produktów bezpiecznych. Produkt powinien
spełniać wymagania wynikające z odpowiednich przepisów prawa wspólnotowego,
a w przypadku ich braku z właściwych przepisów państwa członkowskiego
na rynek, którego jest wprowadzany.
Dyrektywa 2001/95/WE mianem produktu bezpiecznego określa taki
produkt, który w normalnych lub przewidywalnych rozsądnie warunkach
nie powoduje ryzyka dla konsumenta. Będzie to także produkt, który
powoduje ryzyko minimalne, możliwe jednakże do zaakceptowania
ze względu na wysoki stopień ochrony bezpieczeństwa i zdrowia
użytkowników. Przy dokonywaniu oceny bezpieczeństwa produktu należy
brać pod uwagę takie elementy, jak skład produktu, opakowanie,
instrukcję obsługi, potencjalne oddziaływanie na inne produkty
w przypadku użycia z nimi, osobę ewentualnego odbiorcy produktu.
Zakresem dyrektywy objęte są zarówno produkty nowe, jak i produkty
używane (w mniejszym zakresie). Odzwierciedleniem dyrektywy 2001/95/WE
w prawie polskim jest ustawa o ogólnym bezpieczeństwie produktów
(Dz. U. 2003 Nr 229, poz. 2275).
Niezwykle istotnym zagadnieniem są uregulowania dotyczące kontaktu
produktów wykonanych z tworzyw sztucznych z żywnością. W UE zagadnienie
to jest regulowane przez dyrektywę 89/109/EWG w sprawie materiałów
i wyrobów przeznaczonych do kontaktu ze środkami spożywczymi,
a także przez dyrektywę 2002/72/WE (zmieniona przez 2004/19/WE)
w sprawie materiałów i wyrobów z tworzyw sztucznych przeznaczonych
do kontaktu ze środkami spożywczymi.
Dyrektywa 89/109/EWG ma zastosowanie do materiałów i wyrobów,
które w ich końcowej formie przeznaczone są do kontaktu z żywnością
lub wchodzą z nią w kontakt. Ma również zastosowanie dla wyrobów,
które wchodzą w kontakt z wodą przeznaczoną do spożycia przez
ludzi. Podstawowa zasada zawarta w dyrektywie 89/109/EWG to konieczność
wytwarzania wyrobów i materiałów tak, aby w normalnych lub przewidywalnych
warunkach użytkowania ich składniki nie przenikały do żywności
w ilościach, które mogłyby zagrażać zdrowiu ludzkiemu i powodować
zbyt duże zmiany w składzie środka spożywczego lub pogorszenie
jego cech.
Tworzywa sztuczne zostały potraktowane jako substancje wymagające
szczególnej regulacji w zakresie ich samodzielnego lub połączonego
z innymi materiałami użycia do produkcji materiałów i wyrobów
przeznaczonych do kontaktu z żywnością. Regulację szczegółową
wprowadza dyrektywa 2002/72/WE. Postanowienia dyrektywy 2002/72/WE
dotyczą przede wszystkim materiałów i wyrobów, które wykonane
są z tworzywa sztucznego (pojedynczego lub kilku jego warstw)
i migracji ich składników do środków spożywczych. Zgodnie z jej
postanowieniami migracja składników tworzyw sztucznych nie może
zasadniczo przekraczać 10 mg/dm2 powierzchni. Jednak limit ten
został podwyższony do 60 mg/kg środków spożywczych dla:
- pojemników lub innych wyrobów, które mogą być napełniane, o
pojemności nie mniejszej niż 500 ml i nie większej niż 10 l;
- wyrobów, które mogą być napełniane i dla których nie jest możliwe
oszacowanie powierzchni mającej kontakt z żywnością;
- pokrywek, uszczelek, zatyczek lub podobnych wyrobów do zamykania.
Dyrektywa 2002/72/WE zawiera ponadto załączniki (uszczegółowione
przez dyrektywę 2004/19/WE), które zawierają m.in. listę tworzyw
sztucznych możliwych do wykorzystania w kontakcie z żywnością,
listę (otwartą) dodatków, które mogą być stosowane w produkcji
wyrobów i materiałów oraz wykaz limitów migracji dla poszczególnych
rodzajów tworzyw sztucznych.
Postanowienia dyrektyw 89/109/EWG i 2002/72/WE zostały przeniesione
do polskiego prawa w ustawie o materiałach i wyrobach przeznaczonych
do kontaktu z żywnością (Dz. U. 2001 Nr 128, poz. 1408) oraz rozporządzeniu
Ministra Zdrowia w sprawie wykazu substancji, których stosowanie
jest dozwolone w procesie wytwarzania lub przetwarzania materiałów
i wyrobów z tworzyw sztucznych, a także sposobu sprawdzania zgodności
tych materiałów i wyrobów z ustalonymi limitami (Dz. U. 2004 Nr
157, poz. 1643).