Zakres bezpieczeństwa i ochrony zdrowia w poligrafii powinien być organizowany według obowiązujących przepisów prawa wspólnotowego i polskiego.
Prawo wspólnotowe ujmuje problem bezpieczeństwa i higieny pracy bardzo szeroko i obejmuje następujące zagadnienia:
- ochrona przed oddziaływaniem czynników szkodliwych i niebezpiecznych
- przygotowanie stanowisk pracy
- organizację pracy
- obowiązek konsultacji z pracownikami przedsięwzięć w ramach BHP, przekazywania informacji o warunkach bezpieczeństwa i ochrony zdrowia oraz przeprowadzenia szkoleń.
W dyrektywie 89/391/EWG w sprawie wprowadzenia środków sprzyjających poprawie bezpieczeństwa i higieny pracy (tzw. dyrektywa ramowa) odnajdujemy 4 podstawowe zasady, które obowiązują wszystkich pracodawców w zakresie bezpieczeństwa i ochrony zdrowia pracowników:
- pracodawca ma obowiązek zapewnić pracownikom bezpieczeństwo i ochronę zdrowia w każdym aspekcie związanym z pracą;
- zatrudnienie służb odpowiedzialnych za sprawy BHP nie zwalnia pracodawcy od odpowiedzialności;
- obowiązki pracowników w zakresie bezpieczeństwa i ochrony zdrowia nie mają wpływu na zakres odpowiedzialności pracodawcy;
- odpowiedzialność pracodawcy może być zniesiona lub ograniczona jedynie w nadzwyczajnych okolicznościach przez przepisy krajowe.
Jednym z filarów BHP w firmie jest ocena ryzyka zawodowego występującego w miejscu pracy (zarówno na terenie całego zakładu pracy, jak również na poszczególnych stanowiskach). Podstawowe obowiązki pracodawcy związane z zapobieganiem ryzyku zawodowemu to m.in.:
- unikanie ryzyka;
- ocena ryzyka, którego nie można uniknąć;
- zapobieganie ryzyku u źródła;
- dostosowanie pracy (stanowiska, metod) do pojedynczego człowieka (np. zmniejszanie negatywnych skutków pracy monotonnej);
- stosowanie nowych rozwiązań technicznych;
- zastąpienie działań niebezpiecznych czynnościami, które nie są niebezpieczne lub też są mniej niebezpieczne;
- prowadzenie polityki zapobiegawczej - spójność i całość zagadnień związanych z BHP;
- środki ochrony zbiorowej o charakterze zapobiegawczym powinny być istotniejsze niż indywidualne środki zapobiegawcze (ze względu na lepszą skuteczność).
Na podstawie dyrektywy 89/391/EWG wydano 18 dyrektyw szczegółowych (ostatnia 2004/40/WE) regulujących kwestie ochrony zdrowia i życia pracownika przed zagrożeniami środowiska pracy. Podstawowe znaczenie dla branży poligraficznej spośród nich mają m.in.
- dyrektywa 89/654/EWG w sprawie minimalnych wymagań bezpieczeństwa i higieny w miejscu pracy;
- dyrektywa 98/24/WE w sprawie ochrony zdrowia i bezpieczeństwa pracowników przed ryzykiem związanym ze środkami chemicznymi w miejscu pracy;
- dyrektywa 86/188/EWG w sprawie ochrony pracowników przed ryzykiem związanym z narażeniem na działanie hałasu w miejscu pracy (od 15.02.2006 r. będzie obowiązywać w tym zakresie nowa dyrektywa 2003/10/WE);
- dyrektywa 90/269/EWG w sprawie minimalnych wymagań dotyczących ochrony zdrowia i bezpieczeństwa podczas ręcznego przemieszczania ciężarów w przypadku możliwości wystąpienia zagrożenia, zwłaszcza urazów kręgosłupa pracowników;
- dyrektywa 92/58/EWG w sprawie minimalnych wymagań dotyczących znaków bezpieczeństwa i/lub zdrowia w pracy.
Postanowienia powyższych aktów wspólnotowych znalazły swoje odzwierciedlenie w polskim prawodawstwie - w Kodeksie Pracy (tekst jednolity Dz. U. z 1998 r. Nr 21 poz. 94 z późn. zm.) oraz rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (tekst jednolity Dz. U. z 2003 r. Nr 169 poz. 1650).