| Dla poligrafii duże
znaczenie ma ograniczenie emisji szkodliwych gazów i pyłów do powietrza.
W celu poprawy warunków ochrony powietrza konieczne jest wyposażenie
zakładu poligraficznego w instalacje neutralizujące lub zmianę dotychczas
stosowanych materiałów na mniej szkodliwe, np. używanie nowocześniejszych,
ale i droższych farb UV lub farb wodnych).
Stosowne regulacje prawne można odnaleźć w dyrektywie ramowej 96/62/WE
w sprawie oceny i zarządzania jakością otaczającego powietrza, dyrektywie
84/360/EWG w sprawie zwalczania zanieczyszczeń powietrza przez zakłady
przemysłowe oraz szczególnie ważnej dla branży poligraficznej tzw.
dyrektywie VOC 1999/13/WE (Volatile Organic Compounds) w sprawie
ograniczenia emisji lotnych związków organicznych spowodowanej użyciem
organicznych rozpuszczalników podczas niektórych czynności i w niektórych
urządzeniach (1999/13/WE, zm. dyrektywą 2004/42/WE). Postanowienia
dyrektyw zostały przeniesione na grunt prawa polskiego z uwzględnieniem
sytuacji poszczególnych branż.
Standardy emisji obejmują tylko niektóre rodzaje technik drukarskich.
Oprócz procesu czyszczenia, w którym używa się największej ilości
LZO, rozporządzeniem objęto techniki lakierowania, powlekania i
laminowania. Standardy emisji obejmują następujące procesy druku
(definicje przytoczone zgodnie z treścią rozporządzenia):
- fleksografia - działalność drukarska stosująca nośnik obrazu wykonany
z gumy lub z elastycznych polimerów światłoczułych, na których powierzchnie
drukujące znajdują się powyżej powierzchni niedrukujących, z zastosowaniem
ciekłych farb drukarskich schnących poprzez odparowanie rozpuszczalnika;
- gorący offset rotacyjny (tzw. heat-set) - działalność drukarska
stosująca nośnik obrazu, na którym powierzchnie drukujące i niedrukujące
znajdują się w tej samej płaszczyźnie, przy czym materiał, na który
nanosi się druk jest podawany do maszyny z roli, w odróżnieniu od
podawania arkuszy. Powierzchnia nie drukująca przyjmuje wodę, a
tym samym odpycha farbę drukarską. Powierzchnia drukująca jest przystosowana
do przyjęcia i przekazania farby drukarskiej na powierzchnię, która
ma być zadrukowana. Odparowanie następuje w tunelu suszarniczym,
w którym nadrukowany materiał podlega schnięciu;
- laminowanie związane z działalnością drukarską - sklejanie dwóch
lub więcej elastycznych materiałów w celu utworzenia laminatu;
- rotograwiura publikacyjna - działalność drukarska stosująca rotograwiurę
do drukowania na papierze czasopism, broszur, katalogów lub podobnych
produktów z zastosowaniem farb drukarskich na bazie toluenu;
- rotograwiura - działalność drukarska stosująca cylindryczny nośnik
obrazu (walec), na którym powierzchnie drukujące znajdują się poniżej
powierzchni niedrukujących z zastosowaniem ciekłych farb drukarskich
schnących poprzez odparowanie rozpuszczalnika. Wgłębienia są wypełnione
farbą drukarską, zaś jej nadmiar jest zbierany z powierzchni niedrukujących,
zanim powierzchnia, która ma być zadrukowana zetknie się z walcem
i zbierze farbę z wgłębień;
- sitodruk rotacyjny - działalność drukarska, w której farba drukarska
jest nakładana na powierzchnię przeznaczoną do zadrukowania sposobem
przetłaczania jej przez sito, które jest nośnikiem obrazu, i w którym
powierzchnie drukujące (oczka) są otwarte i przepuszczają farbę,
zaś powierzchnie niedrukujące (oczka wolne od obrazu) są zaślepione
i farba przez nie nie przechodzi. Stosowana ciekła farba drukarska
schnie tylko poprzez odparowanie. Materiał, na który nanosi się
druk jest podawany do maszyny z roli, w odróżnieniu od podawania
arkuszy;
- lakierowanie - technika, którą nakłada się lakier lub powłokę
klejową na materiał elastyczny w celu późniejszego zaklejenia materiału
służącego do pakowania.
Poniższa tabela pokazuje wymagane dla poszczególnych procesów standardy
emisji.
Standardy emisyjne lotnych związków organicznych
(LZO)
Standardy emisyjne LZO z instalacji wyrażone jako:
- stężenie LZO, w przeliczeniu na całkowity węgiel organiczny, w
gazach odlotowych, w warunkach umownych i oznaczone S1,
- procent masy LZO zużytych w ciągu roku, powiększonej o masę LZO
odzyskanych, ponownie użytych w tym procesie i oznaczone S2,
- stosunek masy LZO do jednostki produktu i oznaczone S4.
Lp.
|
Procesy prowadzone
w instalacjach, w których używane są LZO |
Zużycie LZO w Mg/rok |
S1 w mg/m3u |
S2 w % |
S4 |
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
1 |
Gorący offset rotacyjny
|
>=15 i <25
>= 25
|
100
20
|
30
30
|
- |
2 |
Rotograwiura publikacyjna |
>=25 |
75 |
10/15* |
- |
3 |
Sitodruk rotacyjny na tkaninie lub tekturze |
>= 30 |
100 |
20 |
- |
4 |
Inny rodzaj rotograwiury i sitodruku rotacyjnego, fleksografia,
laminowanielub lakierowanie w drukarstwie |
>= 15 i <25
>= 25
|
100
100 |
25
20
|
- |
* W przypadku wtórnego wykorzystania LZO, S1 wynosi
150 mg/m3u.
Źródło: Rozporządzenie Ministra Środowiska w sprawie standardów emisyjnych
z instalacji (Dz. U. z 2003 r. Nr 163 poz. 1584).
W powyższej tabeli wskazano wartości, które określają
maksymalne dopuszczalne standardy emisji LZO do powietrza. Niezastosowanie
się do powyższych norm może skutkować wymierzeniem kary administracyjnej
lub odmową wydania zezwolenia na korzystanie z zasobów środowiska.
Kontrola emisji LZO odbywa się dzięki wprowadzeniu obowiązku ciągłego
lub okresowego pomiaru emisji do powietrza lotnych związków organicznych.
Dla ułatwienia przystosowania instalacji do wymagań określonych
w rozporządzeniach przed przystąpieniem do UE uzgodniono okresy
przejściowe. Obowiązek ciągłego lub okresowego pomiaru emisji LZO
powstanie dla wszystkich instalacji od 1.11.2007, natomiast już
teraz obowiązuje dla tych użytkowanych po dniu 28.03.1999 (instalacji
nowych).
Okresowe pomiary emisji są ograniczone tylko dla tych instalacji,
w których z jednego emitora (zakład przemysłowy zanieczyszczający
atmosferę) wprowadzane są do powietrza LZO w ilości średnio do 10
kg/h w przeliczeniu na emisję całkowitego węgla organicznego (mniejsze
zakłady). Natomiast ciągły monitoring od dnia 1.05.2004 r. musi
być prowadzony w przypadku wprowadzania do powietrza LZO w ilości
nie mniejszej niż średnio 10 kg/h w przeliczeniu na emisję całkowitego
węgla organicznego. Pomiary tego rodzaju są prowadzone przy użyciu
specjalistycznych urządzeń, a wyniki powinny być ewidencjonowane
bądź w formie pisemnej lub elektronicznej.
Okresy przejściowe dotyczące standardów emisji dotyczą następujących
okresów:
1. dla instalacji nowych tzn.:
a. po dniu 28.03.1999 r. uzyskano pozwolenie lub złożono zawiadomienie
o użytkowaniu lub;
b. po dniu 28.03.2000 r. oddano je do użytku;
standardy już obowiązują;
2. dla instalacji istniejących tzn.:
a. przed dniem 28.03.1999 r. uzyskano pozwolenie lub złożono zawiadomienia
użytkowaniu lub;
b. przed dniem 28.03.2000 r. oddano je do użytku;
standardy będą obowiązywać od 1.11.2007 r.
Szczegółowe wzory wyliczeń zachowania wartości granicznych standardów
emisji można znaleźć w rozporządzeniu.
|