Postanowienia dyrektywy 94/62/WE zostały przeniesione na grunt
prawa polskiego wspomnianą wcześniej ustawą o opakowaniach i odpadach
opakowaniowych (zwana dalej ustawą o opakowaniach). Należy spodziewać
się w br. jej nowelizacji w związku z wymogami dyrektywy 2004/12/WE.
Ustawa o opakowaniach zawiera wyjaśnienie kilku podstawowych pojęć
koniecznych do zrozumienia istoty łańcucha opakowaniowego. Przede
wszystkim opakowania zostały podzielone na trzy podstawowe kategorie:
-
opakowania jednostkowe
(pojawiają się w punkcie detalicznym - do grupy tej zaliczane
są również naczynia jednorazowego użytku przeznaczone do konsumpcji)
-
opakowania zbiorcze (zawierają
wielokrotność opakowań jednostkowych produktów - mogą występować
zarówno w hurtowniach, jak i punktach detalicznych)
-
opakowania transportowe
(w nich przemieszczane są produkty w opakowaniach jednostkowych
lub zbiorczych - z grupy tej wyłączone są kontenery służące
do transportu drogowego, kolejowego, wodnego lub lotniczego.
Za odpad opakowaniowy stosownie do postanowień
ustawy o opakowaniach należy uznać wszystkie opakowania, w tym
opakowania wielokrotnego użytku wycofane z ponownego użycia, których
posiadacz pozbywa się, zamierza pozbyć się lub do ich pozbycia
się jest obowiązany, z wyjątkiem odpadów powstających w procesie
produkcji opakowań.
Ważnym pojęciem w sektorze opakowań jest pojęcie odzysku i recyklingu.
Odzysk to wszelkiego rodzaju działania, niestwarzające
zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi lub dla środowiska, polegające
na wykorzystaniu odpadów w całości lub w części, lub prowadzące
do odzyskania z odpadów substancji, materiałów lub energii i ich
wykorzystania.
Odzysk energii to nic innego jak termiczne przekształcanie
odpadów w celu odzyskania energii (np. poprzez spalarnie).
Recykling jest formą odzysku, dzięki któremu
możliwe jest powtórne przetwarzanie substancji lub materiałów
zawartych w odpadach w procesie produkcyjnym w celu uzyskania
substancji badź materiału o przeznaczeniu pierwotnym lub o innym
przeznaczeniu, z wyjątkiem odzysku energii.
Recykling może być:
-
materiałowy, polega na
uzyskaniu z odpadów materiału do dalszej obróbki (np. granulat
z tworzyw sztucznych do produkcji nowych wyrobów - niestety
o gorszych parametrach jakościowych);
-
chemiczny, polega na odzyskaniu
z odpadów związków chemicznych (np. gazu, ropy naftowej itd.);
-
organiczny, polega na obróbce
tlenowej (w tym kompostowaniu) lub beztlenowej odpadów, które
ulegają rozkładowi biologicznemu w kontrolowanych warunkach
przy wykorzystaniu mikroorganizmów, w wyniku której powstaje
materia organiczna lub metan (składowanie odpadów na wysypiskach
śmieci nie jest recyklingiem organicznym!).
Jeżeli chodzi o aspekt ekologiczny to w celu ułatwienia
zrozumienia całości zagadnienia konieczne jest pokazanie podziału
odpadów opakowaniowych. Odpady możemy podzielić na podlegające utylizacji
albo likwidacji.
Odpady podlegające utylizacji mogą być:
- przetwarzalne
a. nadające się do recyklingu (np. butelki PET);
b. nadające się do kompostowania (np. opakowania z tworzyw biodegradowalnych).
- nieprzetwarzalne
a. kierowane do spalarni odpadów komunalnych (np. opakowania papierowe
nienadające się do recyklingu), w Polsce istnieje zaledwie kilka
takich zakładów;
b. kierowane do spalarni odpadów niebezpiecznych (np. opakowania
po substancjach niebezpiecznych);
c. kierowane na wysypiska (nieposortowane opakowania szklane,
z tworzyw sztucznych, papieru itd.).
Jeżeli chodzi o odpady podlegające likwidacji,
to w grupie tej wyróżniamy:
1. odpady bezpieczne
2. odpady niebezpieczne.
W przypadku środków niebezpiecznych (są to substancje i preparaty
chemiczne zaklasyfikowane jako bardzo toksyczne, toksyczne, rakotwórcze
kategorii 1 lub 2, mutagenne kategorii 1 lub 2, działające szkodliwie
na rozrodczość kategorii 1 lub 2 albo niebezpieczne dla środka z
przypisanym symbolem N, określone w przepisach o substancjach i
preparatach chemicznych oraz środki ochrony roślin zaklasyfikowane
jako bardzo toksyczne lub toksyczne dla ludzi, pszczół lub organizmów
wodnych, określone w przepisach o ochronie roślin uprawnych - art.
3 ust. 3a ustawy o opakowaniach) konieczne jest zachowanie określonych
procedur, które pozwolą na zminimalizowanie negatywnego wpływu tego
typu substancji na środowisko naturalne - patrz Tabela
obowiązków uczestników łańcucha opakowaniowego.
|
