Najistotniejszym wymogiem funkcjonowania w UE
zakładów przemysłu spożywczego, w tym zakładów piekarniczych i
cukierniczych, jest wdrożenie przez nie tzw. systemu HACCP.
Skrót ten (pochodzący od pierwszych liter angielskiego pojęcia
Hazard Analysis and Critical Control Point) oznacza: analiza zagrożeń
i krytyczny punkt kontroli. System ten dotyczy procesów produkcji
i przetwórstwa żywności (tj. całego sektora spożywczego, w tym
zakładów piekarniczych i cukierniczych), a w państwach Unii Europejskiej
jest stosowany od 1975 r. W 1993 r. wydano dyrektywę dotyczącą
higieny środków spożywczych (dyrektywa nr 93/43/EWG, zmienioną Rozporządzeniem (WE) nr 852/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie higieny środków spożywczych), określającą
zasady stosowania HACCP. Celem systemu HACCP jest eliminacja wszystkich
zagrożeń zdrowotnych w procesie produkcji, które mogłyby wpłynąć
na bezpieczeństwo wyrobu, a w konsekwencji przynieść szkodę konsumentowi.
System skupia się na badaniu bezpieczeństwa procesu wytwarzania
produktu (zamiast sprawdzania jakości produktu dopiero po jego
wytworzeniu). Wyróżnia się trzy rodzaje zagrożeń: (1) mikrobiologiczne
(np. bakterie), (2) fizyczne (np. piasek), (3) chemiczne (np.
detergenty).
Obowiązki związane z wdrażaniem systemu HACCP ciążą na wszystkich
podmiotach uczestniczących w wytwarzaniu żywności, tj. producentach,
przetwórcach i dystrybutorach (także np. stołówkach, jadłodajniach,
itp.). Wdrożenie systemu HACCP musi być poprzedzone wprowadzeniem
w zakładzie produkcyjnym zasad tzw. dobrej praktyki produkcyjnej
(Good Manufacturing Practice - GMP) oraz dobrej praktyki higienicznej
(Good Hygiene Practice - GHP).
Podstawowe zasady systemu HACCP to:
1. Przeprowadzenie analizy potencjalnych zagrożeń
dla higieny żywności na wszystkich etapach produkcji i dystrybucji
produktu spożywczego.
2. Określenie krytycznych punktów kontroli.
Rozróżnia się krytyczne punkty kontrolne I stopnia (KPK 1, CCP
1) oznaczające etap, miejsce lub operację, w których zagrożenia
dla jakości wytworów spożywczych w procesie produkcji mogą być
wyeliminowane, oraz krytyczne punkty kontrolne II stopnia (KPK
2, CCP 2), określające stan, miejsce lub operację, w których zagrożenie
można tylko zminimalizować do poziomu akceptowalnego z punktu
widzenia bezpieczeństwa zdrowia konsumenta.
3. Ustalenie wartości krytycznych dla każdego
krytycznego punktu kontrolnego.
4. Identyfikacja i wprowadzenie w życie skutecznych
procedur kontroli i nadzoru w punktach krytycznych (opracowanie
procedur monitorowania każdego z krytycznych punktów kontrolnych).
5. Przegląd i analiza punktów zagrożenia żywnościowego,
krytycznych punktów kontroli i okresowej kontroli oraz nadzorowania
procedur.
Zakłady produkcyjne nie muszą posiadać certyfikatu na system HACCP,
ale muszą dysponować wiarygodnym dowodem na wdrożenie systemu.
Dyrektywa nr 93/43/EWG zawiera tylko ramowe przepisy, które muszą
być uściślone w aktach prawnych poszczególnych państw członkowskich
(oraz państw przystępujących do UE).