Zasady kontroli żywności wyznacza dyrektywa nr 89/397/EWG (uzupełniona dyr. nr 93/99/EWG). Przedmiotem urzędowej kontroli żywności w państwach członkowskich UE jest zgodność jakości żywności, dodatków do produktów żywnościowych, materiałów i wyrobów mających kontakt z żywnością z przepisami prawa. Celem kontroli pozostaje zapewnienie bezpieczeństwa i zdrowia konsumentów, zagwarantowanie uczciwych praktyk handlowych oraz rzetelnej informacji. Kontrola powinna obejmować wszystkie stadia obrotu produktami spożywczymi (produkcja, przetwarzanie, dystrybucja) i obejmować m.in. inspekcję higieny personelu, inspekcję dokumentacji oraz wewnętrznych systemów kontrolnych. W ramach kontroli dokonuje się inspekcji pomieszczeń, maszyn i urządzeń, metod konserwacji urządzeń i produktów, etykiet, materiałów wchodzących w kontakt z żywnością, surowców i ostatecznych produktów. Przepisy wspólnotowe określają ramowo metody działań kontrolnych, ale ich ostatecznego wyboru dokonuje każde państwo członkowskie. Kraje UE zostały zobowiązane nie tylko do wyznaczenia organów odpowiedzialnych za urzędową kontrolę żywności, ale także do zagwarantowania odpowiedniej jakości laboratoriów zajmujących się badaniem żywności (działalność laboratoriów powinna być zgodna ze standardami wyznaczonymi przez Normę Europejską EN 45001).
Wspólnotowe standardy kontroli żywności weszły do polskiego porządku prawnego poprzez ustawę o warunkach zdrowotnych żywności i żywienia (Dz. U. 2001 Nr 63, poz. 634, ze zm.) i wydane na jej podstawie rozporządzenia ministra zdrowia w sprawie przeprowadzania urzędowej kontroli żywności (Dz.U. 2004 Nr 104, poz. 1098) oraz w sprawie wykazu laboratoriów referencyjnych (Dz.U. 2004 nr 97, poz. 976).