| Ramy
prawne do wprowadzenia w Polsce dyrektyw "nowego podejścia"
stworzyła Ustawa z 28 kwietnia 2000 r. o systemie oceny zgodności,
akredytacji oraz zmianie niektórych ustaw (Dz. U. 2000 Nr 43, poz.
489). Została ona zastąpiona Ustawą o systemie oceny zgodności z
30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. 2002 Nr 166, poz. 1360), zgodnie z którą
przepisy nakładające na producentów obowiązek dokonywania oceny
zgodności wyrobów z zasadniczymi wymaganiami stosuje się od dnia
uzyskania przez Polskę członkostwa w Unii Europejskiej. Zasady oceny
zgodności wyrobów budowlanych z normami i umieszczania znaku CE
określa, wydane na podstawie ustawy o wyrobach budowlanych, Rozporządzenie
Ministra Infrastruktury z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie systemów
oceny zgodności, wymagań, jakie powinny spełniać notyfikowane jednostki
uczestniczące w ocenie zgodności, oraz sposobu oznaczania wyrobów
budowlanych oznakowaniem CE (Dz. U. 2004 Nr 195, poz. 2011).
Rozporządzenie określa w załączniku systemy oceny zgodności wyrobów
budowlanych:
System 1+ - Certyfikacja zgodności wyrobu budowlanego
przez notyfikowaną jednostkę certyfikującą na podstawie:
(a) (zadania producenta)
(1) zakładowej kontroli produkcji;
(2) uzupełniających badań próbek pobranych
w zakładzie produkcyjnym,
prowadzonych przez
producenta zgodnie z ustalonym planem badania;
(b) (zadania notyfikowanej jednostki)
(3) wstępnego badania typu;
(4) wstępnej inspekcji zakładu produkcyjnego
i zakładowej kontroli
produkcji;
(5) ciągłego nadzoru, oceny i akceptacji
zakładowej kontroli produkcji;
(6) badań sondażowych (audytowych)
próbek pobranych
w zakładzie produkcyjnym,
w obrocie lub na budowie.
System 1 - Certyfikacja zgodności wyrobu budowlanego
przez notyfikowaną jednostkę certyfikującą na podstawie:
(a) (zadania producenta)
(1) zakładowej kontroli produkcji;
(2) uzupełniających badań próbek pobranych
w zakładzie
produkcyjnymprowadzonych
przez producenta, zgodnie z ustalonym
planem badania;
(b) (zadania notyfikowanej jednostki)
(3) wstępnego badania typu;
(4) wstępnej inspekcji zakładu produkcyjnego
i zakładowej
kontroli produkcji;
(5) ciągłego nadzoru, oceny i akceptacji
zakładowej kontroli produkcji.
System 2+ - Deklarowanie zgodności wyrobu budowlanego
przez producenta na podstawie:
(a) (zadania producenta)
(1) wstępnego badania typu;
(2) zakładowej kontroli produkcji;
(3) badań próbek pobranych w zakładzie
produkcyjnym zgodnie z
ustalonym planem
badania, jeżeli dodatkowo wymaga tego
zharmonizowana
specyfikacja techniczna wyrobu;
(b) (zadania notyfikowanej jednostki)
(4) certyfikacji zakładowej kontroli
produkcji na podstawie:
- wstępnej
inspekcji zakładu produkcyjnego
i zakładowej kontroli produkcji,
- ciągłego
nadzoru, oceny i akceptacji zakładowej kontroli produkcji.
System 2 - Deklarowanie zgodności wyrobu budowlanego przez
producenta na podstawie:
(a) (zadania producenta)
(1) wstępnego badania typu;
(2) zakładowej kontroli produkcji;
(b) (zadania notyfikowanej jednostki)
(3) certyfikacji zakładowej kontroli
produkcji na podstawie:
- wstępnej
inspekcji zakładu produkcyjnego
i
zakładowej kontroli produkcji.
System 3 - Deklarowanie zgodności wyrobu budowlanego przez
producenta na podstawie:
(1) wstępnego badania typu prowadzonego przez notyfikowane laboratorium;
(2) zakładowej kontroli produkcji.
System 4 - Deklarowanie zgodności wyrobu budowlanego przez
producenta na podstawie:
(1) wstępnego badania typu prowadzonego przez producenta;
(2) zakładowej kontroli produkcji.
System oceny zgodności określa stopień zaangażowania producenta
i jednostek notyfikowanych w wykonywaniu poszczególnych elementów
procedury oceny zgodności wyrobu z ustaleniami technicznymi.
System oceny zgodności ustala Komisja Europejska dla danego wyrobu
lub grupy wyrobów. Podaje się go w normach zharmonizowanych i europejskich
aprobatach technicznych.
Jest ustalany w zależności od:
- rodzaju wyrobu,
- roli, jaką odgrywa wyrób w odniesieniu do wymagań podstawowych,
- wpływu, jaki zmienność cech wyrobu może mieć na jego zdolność
do spełnienia założonej funkcji,
- prawdopodobieństwa występowania wad wyrobu w trakcie produkcji.
Procedury oceny zgodności oparte są na podstawowym założeniu,
że producent posiada w wytwórni system kontroli produkcji pozwalający
zapewnić zgodność wyrobów z odpowiednimi ustaleniami technicznymi.
Zakładowa kontrola produkcji oznacza stałą wewnętrzną
kontrolę produkcji prowadzoną przez producenta. Wszystkie jej elementy,
wymagania i postanowienia przyjęte przez producenta powinny być
w sposób systematyczny dokumentowane poprzez zapisywanie zasad i
procedur postępowania. Zakładowa kontrola produkcji jest podstawowym
składnikiem systemów oceny - jest ona wymagana we wszystkich systemach.
Jeśli producent nie dysponuje zakładową kontrolą produkcji, wówczas
nie ma prawa do oznaczania swoich wyrobów symbolem CE.
Oceny zgodności wyrobu budowlanego dokonuje producent, stosując
systemy wskazane we właściwej zharmonizowanej specyfikacji technicznej
wyrobu. Do wyrobu budowlanego, który nie jest wytwarzany seryjnie,
jest stosowany system 4 oceny zgodności.
Poprzez wystawienie deklaracji zgodności producent wyrobu budowlanego
oświadcza, że wyrób budowlany jest zgodny ze zharmonizowaną specyfikacją
techniczną wyrobu.
- W przypadku, gdy zharmonizowana specyfikacja techniczna wyrobu
wymaga dokonania oceny zgodności wyrobu budowlanego zgodnie z
systemem 1 lub 1+, producent może wystawić deklarację zgodności,
jeżeli notyfikowana jednostka certyfikująca potwierdziła, przez
wydanie certyfikatu zgodności, zgodność wyrobu z tą specyfikacją.
- W przypadku, gdy zharmonizowana specyfikacja techniczna wyrobu
wymaga dokonania oceny zgodności wyrobu budowlanego zgodnie z
systemem 2 lub 2+, producent może wystawić deklarację zgodności,
jeżeli wykazał przez wstępne badanie typu i zakładową kontrolę
produkcji, ewentualnie przez badanie zgodnie z ustalonym planem
badań próbek pobranych w zakładzie produkcyjnym, że wyrób budowlany
jest zgodny z tą specyfikacją, oraz notyfikowana jednostka certyfikująca
potwierdziła przez wydanie certyfikatu zakładowej kontroli produkcji,
że przeprowadzona została wstępna inspekcja zakładu produkcyjnego
i zakładowej kontroli produkcji oraz zapewniony został ciągły
nadzór zakładowej kontroli produkcji.
- W przypadku, gdy zharmonizowana specyfikacja techniczna wyrobu
wymaga dokonania oceny zgodności wyrobu budowlanego zgodnie z
systemem 3, producent może wystawić deklarację zgodności, jeżeli
wstępne badanie typu wykonane przez notyfikowane laboratorium
wykazało, że wyrób budowlany jest zgodny ze zharmonizowaną specyfikacją
techniczną wyrobu oraz producent przez zakładową kontrolę produkcji
zapewnił ciągłość tej zgodności.
- W przypadku, gdy zharmonizowana specyfikacja techniczna wyrobu
wymaga dokonania oceny zgodności wyrobu budowlanego zgodnie z
systemem 4, producent może wystawić deklarację zgodności, jeżeli
wykonane przez niego wstępne badanie typu wykazało, że wyrób budowlany
jest zgodny ze zharmonizowaną specyfikacją techniczną wyrobu,
a przez zakładową kontrolę produkcji zapewnił on ciągłość tej
zgodności.
Deklaracja zgodności, którą wystawia się przed
wprowadzeniem wyrobu budowlanego do obrotu powinna zawierać:
1) numer nadany przez wydającego;
2) określenie, siedzibę i adres producenta oraz
adres zakładu produkującego wyrób budowlany;
3) określenie, siedzibę i adres upoważnionego przedstawiciela,
jeżeli producent ma siedzibę poza państwem członkowskim Europejskiego
Obszaru Gospodarczego;
4) opis wyrobu budowlanego, w tym rodzaj i zastosowanie;
5) deklarowane właściwości użytkowe wyrobu budowlanego;
6) wskazanie zharmonizowanej specyfikacji technicznej
wyrobu;
7) warunki dotyczące stosowania wyrobu budowlanego
wynikające ze zharmonizowanej specyfikacji technicznej wyrobu;
8) oznaczenia i siedziby notyfikowanych jednostek,
jeżeli brały one udział w ocenie zgodności wyrobu budowlanego;
9) imię, nazwisko i stanowisko osoby upoważnionej
do podpisania deklaracji zgodności w imieniu producenta;
10) datę wystawienia.
Deklarację zgodności producent przechowuje i przedkłada właściwym
organom kontroli na ich żądanie.
W odniesieniu do wyrobów budowlanych, dla których
nie ma norm zharmonizowanych ani europejskich aprobat technicznych,
funkcjonuje krajowy system przewidujący oznaczenie znakiem budowlanym.
Jest on określony Rozporządzeniem Ministra Infrastruktury wydanym
na podstawie ustawy o wyrobach budowlanych z dnia 11 sierpnia 2004
r. w sprawie sposobów deklarowania zgodności wyrobów budowlanych
oraz sposobu znakowania ich znakiem budowlanym. Weszło ono w życie
z dniem 11 października 2004 roku. Po wystawieniu krajowej deklaracji
zgodności, a przed wprowadzeniem wyrobu budowlanego do obrotu, producent
umieszcza na wyrobie znak budowlany, którego wzór określa załącznik
nr 1 do ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o wyrobach budowlanych
(Dz. U. 2004 Nr 92, poz. 881) oznaczający, że wyrób budowlany jest
zgodny z Polską Normą wyrobu lub aprobatą techniczną, co zostało
potwierdzone przez dokonanie oceny zgodności określonej w rozporządzeniu.

Wzór znaku dopuszczenia do obrotu i powszechnego stosowania
w budownictwie.
W załączniku 1 do rozporządzenia znajduje się wykaz
wymaganych systemów oceny zgodności dla poszczególnych grup wyrobów
budowlanych.
Wyroby, dla których nie ustanowiono Polskiej Normy, lub których
właściwości użytkowe odnoszące się do wymagań podstawowych różnią
się istotnie od właściwości określonych w Polskiej Normie są objęte
postępowaniem aprobacyjnym, zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Spraw
Wewnętrznych i Administracji z dnia 5 sierpnia 1998 r. w sprawie
aprobat i kryteriów technicznych oraz jednostkowego stosowania wyrobów
budowlanych (Dz. U. 1998 Nr 107, poz. 679).
Aprobata techniczna udzielana jest na podstawie oceny właściwości
użytkowych wyrobu, potwierdzonych w zależności od potrzeb badaniami,
obliczeniami, oględzinami, opiniami ekspertów i innymi dokumentami
z zastosowaniem przepisów szczególnych, w tym techniczno-budowlanych,
Polskich Norm wprowadzonych do obowiązkowego stosowania, norm i
przepisów ustanawianych przez organizacje międzynarodowe, a także
z uwzględnieniem Polskich Norm, których stosowanie jest dobrowolne,
norm europejskich oraz warunków stosowania wyrobu i przewidywanej
jego trwałości.
Jednostki aprobujące opracowują dla grup wyrobów zbiór wymogów technicznych
stanowiący zalecenia udzielania aprobat technicznych, będące podstawą
do oceny przydatności wyrobu do stosowania w budownictwie. Przy
opracowaniu zaleceń uwzględnia się "Wytyczne dla europejskich
aprobat technicznych" Europejskiej Organizacji Aprobat Technicznych,
zgodnie z DWB. Aprobata techniczna zawiera wskazanie obowiązku certyfikacji
aprobowanego wyrobu. Są one publikowane w ramach własnych wydawnictw
jednostek aprobujących. Aprobata jest udzielana na okres 5 lat,
jednak może być przedłużona bez przeprowadzenia ponownego postępowania
aprobacyjnego.
Artykuł 4 ust. 5 DWB porusza zagadnienie wyrobów odgrywających mniejszą
rolę w spełnieniu wymagań podstawowych przez obiekty budowlane i
wykonywanymi z uznanymi zasadami wiedzy technicznej. Dla tego rodzaju
wyrobów nie będą wymagane specjalne procedury, a jedynie wydanie
przez producenta deklaracji zgodności z "uznanymi regułami
sztuki budowlanej" będzie upoważniać do wprowadzania tych wyrobów
na rynek.
Wykaz tych wyrobów sporządzony zostanie przez Komisję po zasięgnięciu
opinii Stałego Komitetu Budownictwa. Wyroby te nie mogą być oznaczane
CE.
Zgodnie z DWB jednostki certyfikujące, a także jednostki kontrolujące
i laboratoria badawcze uczestniczące w procesie atestacji zgodności,
powinny być specjalnie notyfikowane do określonych zadań przez poszczególne
państwa członkowskie UE. Jednostki posiadające prawo do wydawania
aprobat są wykazane w Rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia
2 grudnia 2002 r. w sprawie określenia polskich jednostek organizacyjnych
upoważnionych do wydawania europejskich aprobat technicznych, zakresu
i formy aprobat oraz trybu ich udzielania lub zmiany (Dz. U. 2002
Nr 209, poz. 1780).
Do jednostek notyfikowanych należą jednostki: certyfikujące zgodność
wyrobów, certyfikujące zakładowe systemy kontroli produkcji, kontrolujące
laboratoria badawcze.
Jednostka certyfikująca przeprowadza certyfikację zgodności według
ustalonych zasad postępowania. W zależności od systemu atestacji
certyfikacja może dotyczyć wyrobu lub kontroli produkcji.
Funkcjami jednostki kontrolującej jest ocena działań producenta
w zakresie kontroli produkcji, a także wybór i ocena wyrobów według
określonych kryteriów.
Laboratorium badawcze przeprowadza pomiary, badania i próby, bądź
w inny sposób ustala cechy lub właściwości użytkowe wyrobów.
|