Historia
W lipcu 1990 r. została podpisana umowa o współpracy pomiędzy rządem Polski a Programem Narodów Zjednoczonych ds. Rozwoju (UNDP).
Przewiduje ona, że UNDP będzie wspierać rozwój gospodarczo-ekonomiczny i społeczny Polski, po wspólnym uzgodnieniu dziedzin i określeniu spodziewanych rezultatów tej współpracy. Instytucją reprezentującą stanowisko rządu polskiego przy współpracy z UNDP jest Urząd Komitetu Integracji Europejskiej (do 1997 r. funkcję tę pełniło Ministerstwo Współpracy Gospodarczej z Zagranicą).
Od 1990 r. powstały trzy cykle programowe określające współpracę Polska - UNDP. Projekty wchodzące w skład tych programów są wdrażane przez polskie instytucje z udziałem krajowych i międzynarodowych ekspertów. Strategiczne decyzje dotyczące działalności UNDP w Polsce podejmuje Komitet Programu Krajowego składający się z przedstawicieli UNDP i strony polskiej: Ministerstwa Spraw Zagranicznych, Ministerstwa Gospodarki oraz Urzędu Komitetu Integracji Europejskiej, który pełni rolę przewodniczącego Komitetu.
Powrót na górę strony
Program współpracy na lata 1997-1999:
Koncentrował się on na udzielaniu pomocy w dziedzinach wskazanych przez rząd Polski jako priorytetowe, mających ułatwić wstąpienie Polski do Unii Europejskiej. Były to:
- rozwój demokracji lokalnej,
- łagodzenie skutków ubóstwa poprzez walkę z bezrobociem,
- rozwój gospodarczy Górnego Śląska,
- pomoc osobom żyjącym z HIV/AIDS,
- zwiększanie udziału kobiet w życiu publicznym,
- wspieranie rozwoju organizacji pozarządowych, w tym spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowch,
- ochrona środowiska naturalnego.
Obecnie Rząd Polski i UNDP realizują program współpracy na lata 2001-2003. Program koncentruje się na wspieraniu procesu integracji Polski z Unią Europejską. Szczególną uwagę zwraca się na rozwój struktur instytucjonalnych i administracji publicznej, regionalnej i lokalnej oraz na rozwój społeczny.
Powrót na górę strony
Największe projekty to:
- "Rozwój sieci drogowej w Polsce" (ok. 3 mln USD, współpraca UN/ECE),
- "Centrum ochrony środowiska w Katowicach" (ok. 5,5 mln USD, współpraca WHO),
- "Rybołówstwo dalekomorskie" (ponad 13 mln USD, współpraca FAO),
- "Gazyfikacja węgla" (12 mln USD, współpraca UNIDO),
- "Badania nad chorobami nowotworowymi" (6,7 mln USD, współpraca WHO),
- "Produkcja pszenżyta - triticale" (ponad 10 mln USD, współpraca FAO).
W ramach programów regionalnych Polska uczestniczyła między innymi w projektach "Autostrada Północ- Południe" oraz "Europejski Bank Genów".
Wyjazdy na studia i praktyki zawodowe finansowane były w ramach projektu "Stypendia" (około 10 mln USD), co pozwoliło na nawiązanie szerokich kontaktów z ośrodkami na Zachodzie i dostęp do nowoczesnych technologii.
Niezależnie od UNDP również inne wyspecjalizowane agencje ONZ świadczyły znaczącą pomoc dla Polski., przede wszystkim FAO (np. doskonaleniu wiedzy polskich rolników, rozwój usług weterynaryjnych), UNICEF, który przyczynił się m.in. do rozwoju nowoczesnych mleczarni w Polsce (w tym największej warszawskiej mleczarni na Woli), jak również technologii produkcji leków dla dzieci.
Powrót na górę strony
Fundusz Globalnego Środowiska (GEF)
UNDP w Polsce zarządza programami Funduszu Globalnego Środowiska od 1994 r. wraz z rozpoczęciem działalności Programu Małych Dotacji (Small Grants Programme - SGP). Program jest adresowany do organizacji pozarządowych i społeczności lokalnych. Program SGP zrodził się z przekonania, że globalne programy środowiska naturalnego można skutecznie rozwiązywać także poprzez zaangażowanie i mobilizowanie społeczności lokalnych, które nawet przy stosunkowo niewielkim poziomie finansowania (do 50 tys. USD na projekt) mogą podejmować działania wpływające znacząco na jakość życia i poprawę stanu środowiska naturalnego. W czasie swej działalności Program GEF/SGP przyznał dotacje ponad 120 projektom na sumę 2 milionów USD. Zachęcone dobrymi wynikami Programu SGP, cztery lata temu UNDP w Polsce rozpoczęło realizację programów średniej wielkości.
W styczniu 2002. został podpisany program pilotażowy "Gdański Rowerowy Projekt Inwestycyjno-Promocyjny". Projekt otrzyma z GEF równowartość 1 mln. USD na wdrożenie w mieście modelowego programu ułatwień dla transportu niezmotoryzowanego. W ramach projektu powstaje sieć ścieżek rowerowych oraz kampania mająca na celu usunięcie barier kulturowych dla zrównoważonego transportu w Polsce.
W czerwcu 2002 został podpisany projekt "Zintegrowane podejście do wykorzystania odpadów drzewnych do produkcji energii cieplnej w Polsce". Celem projektu jest wzmocnienie rozwoju rynku energii na bazie odpadów drzewnych (biomasy), stanowiących odnawialny substytut paliw kopalnych. Projekt promuje podejście zintegrowane, łączące konwersję paliwa z efektywnym wykorzystaniem energii po stronie odbioru. Finansowanie z GEF w tym projekcie wynosi 950 000 USD.
Polska otrzyma również środki w wysokości 4,5 mln. USD na zatwierdzony niedawno przez GEF projekt dużej skali"Polski Program Efektywnego Wykorzystania Energii w Napędach Elektrycznych (PEMP)". Celem programu PEMP jest obniżenie krajowej emisji gazów cieplarnianych (związanej z produkcją energii elektrycznej) poprzez przełamanie istniejących barier w zakresie zwiększenia udziału w rynku energooszczędnych układów napędowych (obejmujących między innymi energooszczędne silniki elektryczne oraz układy zmiennej regulacji prędkości obrotowej), szczególnie w sektorach największej szansy (zaopatrzenie w energię elektryczną, gaz, ciepło i wodę, działalność produkcyjna i przemysł wydobywczy). Realizacja projektu przewidziana jest na 5 lat.
W ramach realizowanych przez UNDP programów GEF do chwili obecnej Polska otrzymała prawie 8,5 mln USD. Równocześnie zostało zmobilizowane finansowanie równoległe z innych źródeł, które wyniosło w sumie ponad 20 mln USD na współfinansowanie projektów GEF.
Powrót na górę strony
Krajowe Raporty o Rozwoju Społecznym (NHDR)
Krajowe Raporty o Rozwoju Społecznym są jednym z głównych filarów działalności UNDP. Analizują ważne dziedziny życia społecznego w Polsce z punktu widzenia koncepcji rozwoju ludzkiego czyli poprzez poszerzanie ludzkich wyborów. Są ważnym instrumentem przekształcania ogólnoświatowych idei, zmniejszania obszarów biedy i kreowania rozwoju zgodnie z narodowymi celami, wskazują także kierunki konkretnych działań. Wysoka jakość Raportów jest zagwarantowana poprzez udział w ich tworzeniu uznanych autorytetów.
Tegoroczny Raport zatytułowany Polska w drodze do globalnego społeczeństwa informacyjnego, jest już siódmym z kolei przygotowanym przez UNDP w Polsce.
Zespół autorski stara się odpowiedzieć: jakich przemian należy oczekiwać ze względu na żywiołowy rozwój technik informacyjnych, oraz jak te przemiany wpłyną na jakość życia ludzi oraz ich możliwości życiowe. Raport ma na celu ożywienie i poszerzenie publicznej debaty na temat drogi Polski ku globalnemu społeczeństwu informacyjnemu. W związku z tym przeprowadzonych zostanie szereg warsztatów regionalnych z udziałem lokalnych społeczności. Uroczysta inauguracja raportu nastąpi na przełomie sierpnia i września 2002. Wcześniejsze publikacje są dostępne na stronach internetowych www.undp.org.pl .
Co roku UNDP publikuje globalne raporty o rozwoju społecznym. Raporty dostępne są pod adresem http://hdr.undp.org/
Powrót na górę strony
Strategie Zrównoważonego Rozwoju - Lokalna Agenda 21.
Dobre zarządzanie na szczeblu lokalnym
Biuro UNDP w Polsce świadczy usługi doradcze dla jednostek samorządu terytorialnego i społeczności lokalnych w zakresie opracowywania strategii zrównoważonego rozwoju i doskonalenia systemów zarządzania (Lokalna Agenda 21).
Projekt "Wspieranie samorządu terytorialnego i administracji publicznej" udziela pomocy gminom i powiatom, które zaangażowały się w realizację strategii zrównoważonego rozwoju. Celem programu jest wdrożenie systemu zarządzania, monitorowania i oceny realizacji strategii zrównoważonego rozwoju w gminach/powiatach Polski i krajów sąsiadujących (Litwy, Ukrainy). W ramach programu, UNDP współpracuje z sektorem prywatnym, przede wszystkim z dużymi firmami globalnymi, również polskimi, które oferują swoją pomoc przy wdrażaniu strategii zrównoważonego rozwoju w wybranych gminach i powiatach. Firmy oferują ekspertyzę z obszaru ekonomii, finansów oraz dobrej znajomości mechanizmów rynkowych dla wybranych samorządów/gmin w Polsce. Poprzez transfer know -how z sektora prywatnego do publicznego, budowany jest potencjał społeczny i rynkowy polskich gmin i samorządów szczególnie niezbędny w obliczu integracji z UE. www.globalcompact.org.pl
Powrót na górę strony
Program ds. HIV/AIDS
Program ds. HIV i Rozwoju Społecznego rozpoczął działalność w biurze UNDP w 1995r. i w tym też roku uczestniczył w formułowaniu pierwszego Krajowego Programu HIV/AIDS w Polsce.
Program przede wszystkim promuje stosowanie standardów międzynarodowych w dziedzinie HIV/AIDS oraz najnowsze osiągnięcia terapeutyczne. Upowszechnia jednocześnie polskie doświadczenia w krajach Europy Wschodniej i Centralnej oraz Azji Centralnej, a także realizuje współpracę międzynarodową z krajami sąsiadującymi z Polską, w tym z Białorusią, Ukrainą i Rosją.Głównym partnerem programu jest Rząd RP reprezentowany przez Ministerstwo Zdrowia, któremu podlegają Krajowe Centrum ds. AIDS oraz Biuro ds. Zapobiegania Narkomanii.
Obecnie realizowany jest nowy projekt "Wzmocnienie mechanizmów współpracy i oceny w zakresie realizacji Krajowego Programu Zapobiegania Zakażeniom HIV", którego celem jest rozszerzenie działań koordynacyjnych w dziedzinie HIV/AIDS na szczeblu ministerialnym oraz w wybranych regionach kraju. Kontynuowane jest jednocześnie rzecznictwo na rzecz osób żyjących z HIV i bezpośrednie wsparcie dla organizacji pozarządowych w działaniach ograniczających negatywne skutki narkomanii i niebezpiecznych zachowań seksualnych.
Powrót na górę strony
Działania UNDP w Polsce na rzecz kobiet
W 1995r. UNDP we współpracy z Rządem RP rozpoczął wdrażanie poszczególnych programów dotyczących szeroko pojętej tematyki kobiecej w tym zapobieganie przemocy w rodzinie oraz równego statusu kobiet i mężczyzn.
Projekty programów Funduszu Ludnościowego Narodów Zjednoczonych UNFPA oscylują wokół problemów statystycznych i demograficznych, problemów rodziny oraz problematyki związanej ze zdrowiem prokreacyjnym, stawiając sobie za zadanie wzrost świadomości w dziedzinie takiej jak: edukacja seksualna, planowanie rodziny, profilaktyka chorób przenoszonych droga płciową, profilaktyka HIV/AIDS, a także innych zagadnień związanych ze zdrowiem prokreacyjnym kobiet i mężczyzn.
Głównymi partnerami projektów UNFPA w Polsce są: MEN, GUS, Instytut Statystyki i Demografii, Szkoła Główna Handlowa, Instytut Matki i Dziecka oraz organizacje pozarządowe.
Fundusz Rozwojowy Narodów Zjednoczonych na rzecz Kobiet UNIFEM zajmuje się problemami awansu społecznego kobiet i zagadnieniami związanymi z równością płci, m.in. poprzez wzmacnianie czynnego udziału kobiet we wszystkich obszarach życia społecznego i politycznego. Projekty są realizowane głownie we współpracy z organizacjami pozarządowymi.
Powrót na górę strony
Program Wolontariuszy Narodów Zjednoczonych (UNV)
UNDP prowadzi nabór wolontariuszy do pracy na całym świecie (obecnie jest ich 171). Polacy współorganizowali m.in. pierwsze demokratyczne wybory w Kambodży (1992r.), w RPA (1993 r.), w Republice Serbskiej (1997r.) oraz pierwsze niepodległościowe referendum na Timorze Wschodnim. Polacy pracują również jako lekarze, inżynierowie różnych specjalności, informatycy.
Powrót na górę strony
PROGRAMY BILATERALNE - Działalność Programu Narodów Zjednoczonych
ds. Rozwoju (UNDP) w Polsce
